Το πλεονέκτημα της έδρας

Η έδρα είναι πάντα από τα ισχυρά ατού κάθε ομάδας. Υπάρχουν μέτριες ομάδες που μεταμορφώνονται προς το καλύτερο και γίνονται (σχεδόν) ανίκητες στο γήπεδό τους και φυσικά το ακριβώς αντίθετο. Ομάδες με μεγάλες προσωπικότητες και περίσσιο ταλέντο που υποκύπτουν στην πίεση του αντιπάλου εκτός έδρας. Είναι ο κόσμος; Είναι η αύρα και οι ιστορίες που κουβαλά κάθε γήπεδο; Είναι κάτι άλλο μεταφυσικό; Είναι όλα τα παραπάνω και ακόμα περισσότερα; Πριν μερικά χρόνια είχε γίνει μια μεγάλη -στα όρια της επιστημονικής- έρευνα από τον οργανισμό της UEFA για να μπορέσει να απαντηθεί αυτό το φαινόμενο. Τα αποτελέσματα φαίνονται παρακάτω. Βαθιά ανάσα λοιπόν και ξεκινάμε.

•        H τεστοστερόνη

Όχι δεν πρόκειται για την ταινία του Πανουσόπουλου. To 2002 στο Πανεπιστήμιο της Νορθάμπρια είχε γίνει μια μικρή έρευνα. Ειδικοί αναλυτές είχαν πάρει δείγμα σάλιου από μια ομάδα u-19 της Πρέμιερ Λιγκ (δεν έγινε ποτέ γνωστό το όνομα αυτής) και βρήκαν πως τα επίπεδα τεστοστερόνης ήταν ανεβασμένα στο 67% στα εντός έδρας παιχνίδια από το σύνηθες 40% για τους εκτός έδρας αγώνες. ”Όταν παίζεις εντός έδρας έχεις την αίσθηση πως υπερασπίζεσαι το σπίτι σου” είχε δηλώσει ο ιθύνων νους της έρευνας και άδικο δεν είχε.

https://sport.mediamax.am/en/news/one-shot/24872

•        Ανησυχίες και γούρια

Ο αθλητικός ψυχολόγος Γουίλι Ράιλο έχει γράψει πως πολλοί κορυφαίοι αθλητές έχουν κρίσεις άγχους πριν από σπουδαία εκτός έδρας παιχνίδια σε μεγαλύτερο ποσοστό από τα εντός έδρας. Κάτι που είναι πολύ λογικό να μην βοηθά στην απόδοσή τους. Ο τερματοφύλακας της Μπενφίκα Άλβες δεν είχε μπει στον αγωνιστικό χώρο εκτός έδρας αναμέτρησης επειδή δεν είχε πάρει μαζί του τα αγαπημένα του γάντια. Ένα ζευγάρι γάντια που του είχε δώσει ο παππούς του και έπαιζε πάντα με αυτά για καθαρά συναισθηματικούς λόγους. Το ζευγάρι αυτό τον ηρεμούσε και του έδινε ώθηση για καλές εμφανίσεις. Τα γάντια δεν μπορούσαν να έρθουν μόνα τους στο γήπεδο και κάπως έτσι ο παίκτης δεν μπόρεσε ποτέ να αγωνιστεί. Η αλλαγή γηπέδου επίσης δεν βοηθά καθόλου τους παίκτες σε βασικά πράγματα όπως το κοντρόλ και η πάσα, σύμφωνα πάντα με τον Σβεν Γκόραν Έρικσον. “Όσο και αν σας φαίνεται περίεργο οι παίκτες της Αγγλίας δεν μπορούσαν να συνηθίσουν με τίποτα το χλοοτάπητα του νέου Γουέμπλεϊ” είχε δηλώσει ο Σουηδός, τότε προπονητής των “λιονταριών”. Σκεφτείτε την απόδοσή τους σε κάποιο κρίσιμο αγώνα, σε κακό αγωνιστικό χώρο και με το άγχος να τους κατατρώει. “Τα κάθε είδους γούρια παίζουν πάντα μεγάλο αρνητικό παράγοντα στα εκτός έδρας παιχνίδια”, σύμφωνα πάντα με τον dr Ράιλο.

https://www.flickr.com/photos/psyberartist/5471854624/

• Οι γραμμές και οι κλιματικές αλλαγές

O Πάτρικ Μακ Σάρι του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης ανέλυσε αποτελέσματα 104 ετών σε ποδοσφαιρικά παιχνίδια στη Νότια Αμερική και βρήκε πως παίζοντας στο υψόμετρο της Βολιβίας (σχεδόν στα 4 χιλιόμετρα από την επιφάνεια της θάλασσας) δίνει στους “πράσινους” πλεονέκτημα 2.2 τερμάτων ανά αγώνα σε σχέση με ομάδες που έχουν μάθει να αγωνίζονται στο επίπεδο της θάλασσας. Θυμηθείτε πόσο δύσκολα περνά πάντα η Αργεντινή αλλά και η Βραζιλία στα εκτός έδρας παιχνίδια με τη Βολιβία. Πάμε όμως ακόμα μία βόλτα στον αγωνιστικό χώρο. Ο Σούνες όταν ήταν προπονητής των Ρέιντζερς είχε μικρύνει τις γραμμές του γηπέδου κατά 9 μέτρα στο πλάι για να περιορίσει τους πολύ γρήγορους εξτρέμ της Δυναμό Κιέβου. Και το είχε καταφέρει. Από τότε (τέλη 80s) και από αυτό τον αγώνα άλλαξαν οι κανονισμοί, με τις αποστάσεις των γραμμών να είναι παντού ίδιες σε διεθνείς αναμετρήσεις.

https://www.facebook.com/BARCAteamofLEGENDS/

•  H αμυντική τακτική των προπονητών

Οι περισσότεροι προπονητές δεν περιμένουν να κερδίσουν σε εκτός έδρας αναμέτρηση (όταν αυτή είναι σε νοκ-άουτ το πρώτο ματς) και γι’ αυτό στήνουν την ομάδα (πάντα) με αμυντικούς προσανατολισμούς. Ακόμα και ο Βενγκέρ που είχε μια συγκεκριμένη φιλοσοφία ποδοσφαίρου, τα τελευταία χρόνια έχει αλλάξει παρουσιάζοντας υπερβολικά αμυντικά συστήματα στα εκτός έδρας. Όσο τουλάχιστον μπορεί να το κάνει με μια ομάδα όπως η Άρσεναλ. Παλιότερα η ήττα με 1-0 θεωρούνταν ένα πολύ κακό αποτέλεσμα. Πλέον θεωρείται αρκετά καλό αποτέλεσμα από παίκτες και προπονητές.

https://fws.gr/2002-moreno-italia-simeiosate-1/

•          Οι διαιτητές και η “συμμετοχή” τους στο αποτέλεσμα.

Στην Αγγλία όταν υπήρχε ακόμα ο Σερ Άλεξ στον πάγκο της Γιουνάιτεντ υπήρχε ένα ωραίο ρητό που έλεγε πως “Περισσότερες πιθανότητες υπάρχουν να βρεις χιόνι στη Σαχάρα παρά να μη βρεις πέναλτι με το σκορ στο Χ στο Όλντ Τράφορντ”. Εννοείται πως δεν απείχε -σχεδόν- καθόλου απ’ την πραγματικότητα μιας και το Φέργκι Τάιμ είχε στερήσει τη χαρά -αδίκως- από πολλές ομάδες (συν κάποιους τίτλους). Όταν η Καιζερσλάουτεν κέρδισε το πρωτάθλημα στη Γερμανία το 1991 οι αντίπαλοι έλεγαν πως “Όλα τα παιχνίδια διαρκούν 90 λεπτά εκτός από αυτά στο Μπέτζεμνπέργκ που κρατάνε μέχρι να κερδίσει η Καιζερσλάουτεν”. Άδικο δεν είχαν ούτε αυτοί μιας και εκείνη η ομάδα είχε κερδίσει 7 από τα 17 εντός έδρας παιχνίδια της (που έκριναν και το πρωτάθλημα) με γκολ στις καθυστερήσεις. Έρευνες στην Αγγλία έχουν δείξει πως οι διαιτητές επηρεάζονται και από την ατμόσφαιρα και παίζουν έδρα. Στην Ελλάδα φυσικά και γίνεται για άλλους λόγους.

https://www.sombrero.gr/2016/02/huracan/

• Η ταλαιπωρία του ταξιδιού

“Σαν βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη να εύχεσαι να είναι μακρύς ο δρόμος” έγραφε ο Καβάφης και σίγουρα είχε απόλυτο δίκιο. Στο ποδόσφαιρο αυτό το “ταξίδι” μόνο καλό δεν μπορεί να κάνει όμως. Η Αυστραλία είχε κάθε λόγο να χάσει τον αγώνα κόντρα στο Ισραήλ για τα πλέι οφ του Μουντιάλ του 1970. Πολιτικά μπερδέματα έστειλαν τους Αυστραλούς να αγωνιστούν στη Μοζαμβίκη με το Χαράρε και τέσσερις μέρες αργότερα με το Ισραήλ στο Ισραήλ. Η Αυστραλοί ταξίδεψαν μέχρι Γιοχάνεσμπουργκ, από εκεί στη Λουάντα, τη Λισαβόνα και μετά τη Ρώμη. Μετά μέσω Ελλάδας (και με μια κλασική 6ωρη καθυστέρηση) έφυγαν για Ισραήλ. Όπου και έχασαν με 1-0 μιας και η κόπωση είχε διαλύσει τους ποδοσφαιριστές αλλά και το τεχνικό επιτελείο. Στις μέρες μας -ευτυχώς- έχουν (σχεδόν) εκλείψει τόσο βάναυσα περιστατικά αλλά εμφανίζονται καμιά φορά βάζοντας εμπόδια σε πολλές ομάδες μικρής δυναμικότητας και αφαιρώντας κάθε δικαίωμα να παλέψουν για το όνειρό τους.

http://www.madridistanews.com/news/real-madrids-champions-league-group-stage-fixtures-2018-19/trophy-room-bernabeu-tour-real-madrid/

• H χαμηλή αυτοεκτίμηση απέναντι στο θρυλικό σερί

“Δεν ήταν καλό το γήπεδο”. “Σιγά δεν έχουμε κερδίσει ποτέ εδώ”. “Όλοι χάνουν εδώ μέσα“. Αυτές είναι μερικές τυπικές ατάκες από ποδοσφαιριστές μετά από ήττες σε γήπεδα που έχουν συνηθίσει να χάνουν. Σε γήπεδα που δεν κερδίζουν ποτέ. Όταν μια ομάδα χτίζει ένα μύθο με αήττητα σερί στην έδρα της μεταφέρει στον αντίπαλο ένα περίεργο βάρος. Μια αίσθηση ανικανότητας. Μια ηττοπάθεια που δεν μπορεί να χαθεί εύκολα. Η Ρεάλ Μαδρίτης είχε μεταξύ του 1957 και του 1965 ένα απίστευτο αήττητο σερί στο Μπερναμπέου. 121 παιχνίδια. Φάνταζε απίθανο να φύγει κάποιος από εκεί μέσα με το διπλό μιας και είχε δημιουργηθεί κάτι σαν άγραφος νόμος. Όλα αυτά μέχρι να βρεθεί αυτός που θα σπάσει την “κατάρα”. Ο επόμενος που θα πατήσει στο χορτάρι, όσο μέτριος και κακός να είναι, έχει ελπίδες. Όχι γιατί έγινε καλύτερος. Απλά γιατί κάποιος το έκανε πριν από αυτόν. “Το έκανε αυτός. Σιγά. Τώρα μπορώ και εγώ”.

Από το el sombrero

Η ιστορία της Κερκίδας

Οι πρώτες κερκίδες ήταν «φτιαγμένες» από απόβλητα και χώμα ενώ άλλες ήταν από πίσσα ή συνδυασμό σκουριάς και στάχτης (ειδικά σε περιοχές εξόρυξης). Για τους ‘’έχοντες’’ που είχαν επενδύσει λίγα παραπάνω χρήματα, οι κερκίδες ήταν ξύλινες. Όπως κι αν ήταν, ο σκοπός τους ήταν ίδιος, να παρέχουν το πλεονέκτημα στους ανθρώπους που ήθελαν να παρακολουθήσουν αυτή την νέα τρέλα, το ποδόσφαιρο.

Πέρασαν εκατό χρόνια για να λήξει να θεωρείται ως «μαντρί», ένας χώρος για περιθωριοποιημένους και εκδιωχθέντες, μνημείο για την εγκατάλειψη μιας γενιάς και την αποβιομηχανοποίηση μιας χώρας.

Η ιστορία της εξέλιξης των κερκίδων στον βρετανικό αθλητισμό είναι πρωτίστως η ιστορία του πώς η κοινωνία σχετίζεται με τη νέα εργατική τάξη που είχε μετατραπεί σε μαζικό κίνημα στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν η επαγγελματική τους ζωή είχε αλλάξει και έπρεπε να βρει κάτι να ασχολείται όταν έρχεται το Σάββατο.

Το 1923, ένας εκτιμώμενος αριθμός 150.000 ανθρώπων εμφανίστηκε για να παρακολουθήσει τον πρώτο τελικό του FA Cup στο Wembley. Η ιστορία εκείνης της ημέρας, καθώς έγινε μέρος της λαογραφίας, δεν ήταν ένας επιθετικός όχλος, αλλά ένας αστυνομικός σε ένα άσπρο άλογο που κρατούσε μια πληθωρική μάζα θεατών.

«Τα πλήθη θεωρήθηκαν χαρούμενα τότε», λέει ο καθηγητής Mike Cronin (ακαδημαϊκός διευθυντής του Boston College στο Δουβλίνο και αθλητικός ιστορικός), ο οποίος αργότερα είχε αναφέρει επίσης πως: «Στα μάτια της Θάτσερ και των συντηρητικών, ολόκληρη η ώθηση είναι να δημιουργηθεί μια ‘’τάξη’’ στην κοινωνία και αυτή να επεκταθεί στο ποδόσφαιρο», αναφερόμενος στην εχθρική αντιμετώπιση που δέχονταν οι οπαδοί μέχρι τη δεκαετία του 1980 από την πολιτεία.

Όταν ο εργοστασιακός νόμος του 1850 άλλαξε τη ζωή της εργατικής τάξης, εξασφάλισε ότι το ποδόσφαιρο θα γινόταν το πιο πολιτιστικά σημαντικό παιχνίδι της σύγχρονης εποχής. Η εβδομαδιαία εργασία θα τελείωνε μέχρι τις 02:00 μ.μ. του Σαββάτου και με αυτόν τον καινούργιο ελεύθερο χρόνο, εκείνοι που εργάζονταν στα εργοστάσια ή πιο συγκεκριμένα, οι άνδρες που εργάζονταν σε αυτά τα εργοστάσια θα πήγαιναν για να παρακολουθήσουν ποδόσφαιρο. Χρειάστηκε αρκετός χρόνος για την εφαρμογή αυτής της μισής ημέρας σε ολόκληρη τη Βρετανία. Στο Λίβερπουλ και στο ανατολικό Λονδίνο, οι λιμενεργάτες χρειάστηκαν περισσότερο χρόνο για να αποκτήσουν αυτό τον «ελεύθερο χρόνο». Η βιομηχανική επανάσταση είχε μεταμορφώσει τη Βρετανία. Οι άνθρωποι είχαν μετακομίσει στις πόλεις και στα τέλη του 19ου αιώνα, οι μισθοί αυξήθηκαν.

 «Οι σχέσεις μεταξύ ποδοσφαίρου και βιομηχανίας ήταν πάντα κάτι περισσότερο από απλές συμπτώσεις, παραλληλισμούς ή προβληματισμοί», 

γράφει ο David Goldblatt στην ταινία The Ball is Round (1994).

Καθώς αυτές οι δύο δυνάμεις αυξήθηκαν, σφυρηλατούσαν μια νέα πολιτιστική ταυτότητα στο νησί. Στο παιχνίδι της ζωής μας, αναφέρθηκε ο Eric Cantona αφού είχε σημειώσει το πρώτο γκολ του στην Αγγλία και παρακολούθησε την στιγμή των πανηγυρισμών που φαινόταν οι οπαδοί να έχουν βουτήξει προς το γήπεδο.

«Μόνο στην Αγγλία, θα μπορούσε να εκδηλωθεί τέτοια έκσταση», 

είπε.

«Μόνο στην Αγγλία θα μπορούσαν οι παραληρητικοί εορτασμοί νεαρών ανδρών να γίνουν το κεντρικό εκφραστικό τελετουργικό σε μια πράξη ιστορικής μνήμης» 

γράφει κι ο Goldblatt.

Maine Road Main Stand 1936.

Οι σύλλογοι πλέον λαμβάνουν περισσότερα χρήματα από τα εισιτήρια. Το 1919, συμφωνήθηκε ότι το 20% των χρημάτων θα πήγαινε στην εκτός έδρας ομάδα, μια συμφωνία που κράτησε μέχρι να ξεκινήσει το ποδόσφαιρο στην εποχή της Premier League. Οι σύλλογοι διοικούνται από την τοπική μεσαία τάξη. Σε πόλεις όπως το Halifax, το Doncaster και το Rotherham, έχουν ένα επιχειρηματικό όραμα μικρής κλίμακας το οποίο παρόλα αυτά θα πληρώνεται ικανοποιητικά από τους θεατές.

Μπορεί να υπήρχαν καθίσματα σε άλλα αθλήματα όπως το κρίκετ, το ράγκμπι και τις ιπποδρομίες, αλλά έφεραν πλήθη από διαφορετικές περιοχές της κοινωνίας. Το ποδόσφαιρο παρακολουθήθηκε από την εργατική τάξη και τα πλήθη ήταν πρωτίστως αρσενικά κι έτσι τα γήπεδα ανεγέρθηκαν κι όσο μεγαλύτερα ήταν, τόσο περισσότεροι άνθρωποι τα παρακολουθούσαν.

Το 1884, 4.000 άτομα παρακολούθησαν τον τελικό του FA Cup στο οβάλ Kennington. 17 χρόνια αργότερα, το 1901, υπήρξε επίσημη προσέλευση 110.820 θεατών για το τελικό του Κυπέλλου μεταξύ της Tottenham και της Sheffield United στην έδρα της Crystal Palace.

Την επόμενη χρονιά, σε αγώνα της εθνικής Σκωτίας εναντίον της Αγγλίας στο Ibrox Stadium, η ξύλινη κερκίδα του γηπέδου κατέρρευσε εξαιτίας της έντονης βροχόπτωσης με αποτέλεσμα εκατοντάδες άνθρωποι να πέσουν στο έδαφος. Ο απολογισμός, σκληρός. Περισσότερα από 600 άτομα τραυματίστηκαν ενώ 25 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους. Το παιχνίδι συνεχίστηκε καθώς η αστυνομία ανησυχούσε ότι θα υπάρξει ταραχή εάν σταματούσε, ενώ οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης θεωρούσαν ότι θα εμπόδιζε τις προσπάθειες διάσωσής τους. Ο σχεδιαστής της κερκίδας, Leitch έβλεπε με τρόμο την κατασκευή του να καταρρέει. Στα χρόνια που ακολούθησαν, οι ομάδες διέθεταν ξύλινες κερκίδες και ανεπτυγμένες πλαγιές από γείσα και σκυρόδεμα, τα οποία έγιναν γνωστά στα χρόνια πριν αλλά και μετά τον Α ‘Παγκόσμιο Πόλεμο ο οποίος κατάφερε να εξαλείψει μια γενιά και η μόνη διαφυγή της κοινωνίας ήταν το ποδόσφαιρο. Αυτή ήταν και η απάντηση των ανθρώπων ενάντια στις φρίκες του πολέμου. Ο Leitch παρόλο που απέτυχε στο πρώτου εγχείρημα στο Inbrox, επέστρεψε με νέα σχέδια σχεδιάζοντας το Stamford Bridge και το Craven Cottage με τη χρήση του σκυροδέματος πλέον. Μετά την κατοχύρωση του στο σχεδιασμό φραγμάτων σύνθλιψης συνέχισε να δίνει μορφή σε γήπεδα όπως της Arsenal, της Liverpool, Aston Villa κ.α.

Η σημερινή εικόνα των δύο κεντρικών κερκίδων και των δύο πλευρικών (τα γνωστά μας πέταλα) ήταν ιδέα του Leitch. Ίσως μέσα από αυτό το τρόπο και τη νέα του τεχνοτροπία να ζητούσε την εξιλέωση του για τα θύματα που προκάλεσε άθελα του. 

Στα μεταπολεμικά χρόνια, τα γήπεδα του ποδοσφαίρου ξαναχτίστηκαν αλλά το μοντέλο παρέμεινε το ίδιο. Καθώς η Βρετανία βγήκε από τον δεύτερο βίαιο πόλεμο, εμφανίστηκε μια νέα γενιά, πιο σίγουρη και πιο ιδιοσυγκρασιακή.

Οι κερκίδες αντανακλούσαν την αλλαγή. Παρόλα αυτά, τα ατυχήματα και οι ατέλειες στο οργανωτικό κομμάτι δεν έπαψαν να υπάρχουν. Στο Burnden Park το 1946, 33 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους μετά από μια ακόμα συντριβή κερκίδας. Το 1971, ακόμα 66 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους πάλι στο Ibrox. Έρευνες συνιστούσαν αυστηρότερο έλεγχο του πλήθους. Μετά το Hillsborough και την έκθεση Taylor, το ποδόσφαιρο θα αλλάξει. Τα σωματεία έλαβαν χρήματα από το ποδοσφαιρικό ίδρυμα για να μετατραπούν οι συνθήκες ασφαλείας σε όλα τα στάδια και κινήθηκαν με ασυνήθιστη βιασύνη. Κάτι που οδήγησε εν μέρη στην καταστροφή της «ρομαντικής» εξέδρας. Η ριζική αυτή αλλαγή δεν ήταν αποτέλεσμα του κινδύνου αλλά χάρη στην επιδότηση. Οι κερκίδες πλέον θεωρήθηκαν επικίνδυνες για τα πλήθη και συνώνυμες με τον χουλιγκανισμό, δυστυχώς.

Στα χρόνια που ακολούθησαν, τα στάδια θα μεταμορφώνονταν τελείως και η αύξηση των θεατών θα είναι ραγδαία. Η μέση ηλικία ενός θεατή σε ένα παιχνίδι της Premier League είναι 41 ετών. Χάθηκαν οι νεαροί που προσέφεραν την ενέργεια και την πολιτιστική σημασία με αποτέλεσμα αυτό να ‘χει αλλάξει τον τόνο του ποδοσφαίρου.

Το βρετανικό ποδόσφαιρο έχει παγκόσμιο ακροατήριο τώρα και ορισμένοι λόγοι το αντικατοπτρίζουν. Το επιχειρηματικό πνεύμα έχει εξαπολυθεί, αλλά αν υπήρχε ένας καλός λόγος για την αλλαγή και για την ανάπτυξη όλων των θέσεων, υπάρχει επίσης κι η αίσθηση ότι κάτι έχει χαθεί.

Η κερκίδα είναι κάτι το γλυκό, το ρομαντικό, το αυθόρμητο… Κρατήστε το σε όποιο γήπεδο κι αν βρεθείτε.

• Αγαπήστε το ποδόσφαιρο …
• Φωνάξτε για την ομάδα σας …
• Ζήστε με αγάπη την εμπειρία …

 Η πηγή, σε ομότιτλο άρθρο των Ελλήνων Υποστηρικτών Αγγλικού Ποδοσφαίρου

Η Φυσική του Ποδοσφαίρου

 Μέσα στις πολλές επιστημονικές έρευνες που γίνονται για το ποδόσφαιρο, τον Φεβρουάριο του 2014, Ιάπωνες νευρολόγοι μελέτησαν την εγκεφαλική δραστηριότητα του Νεϋμάρ όταν παίζει. Παρατήρησαν λοιπόν ότι ο Βραζιλιάνος χρησιμοποιεί 10% λιγότερη εγκεφαλική δραστηριότητα όταν κάνει μία κίνηση μέσα στο παιχνίδι σε σύγκριση με κάποιον ερασιτέχνη ποδοσφαιριστή. Το γενικό συμπέρασμα είναι ότι 

“ […] Οι κινήσεις εκτελούνται μηχανικά, αυτόματα ή φυσικά, βασισμένες στο ένστικτο κυρίως και λιγότερο στη σκέψη"! 

Αντίθετα με τους Ιάπωνες νευρολόγους, κάποιοι Αμερικανοί φυσικοί έβγαλαν μια σειρά ερευνών που την ονόμασαν “The Physics of Football”, που λένε αρκετά σημαντικά πράγματα για το ποδόσφαιρο και το πώς παίζεται, σε μία γλώσσα βέβαια που δεν μπορούν να καταλάβουν οι περισσότεροι αφισιονάδος του αθλήματος. Γλώσσα όμως εξαιρετικά καταληπτή από τους εργοφυσιολόγους και τα επιστημονικά τιμ των ομάδων. Τη σειρά μπορείτε να τη βρείτε εδώ. Θα αναφέρουμε ενδεικτικά σε δύο μελέτες που έκαναν την περισσότερη εντύπωση.

http://www.physicsofsoccer.com/

Η πρώτη τιτλοφορείται «Η Οικουμενικότητα της Απόστασης Μεταξύ Δύο Ομάδων σε Ένα Ποδοσφαιρικό Τουρνουά». Οι μελετητές χρησιμοποιούν μαθηματικά μοντέλα με στόχο να αποδείξουν ότι μία ομάδα έχει συγκεκριμένες πιθανότητες νίκης, ισοπαλίας ή ήττας σε σχέση με κάποιον αντίπαλο σε ένα τουρνουά που συμμετέχουν n ομάδες και βρήκαν μία φόρμουλα να υπολογίσουν πόσα γκολ χρειάζεται η ομάδα σε κάθε περίσταση. Επειδή τα παιχνίδια στα διεθνή τουρνουά είναι πάντα τόσο εντός, όσο και εκτός έδρας (πλην του τελικού) αφαίρεσαν τη μεταβλητή της έδρας. Παρατήρησαν ότι η κατανομή των αποτελεσμάτων σε διάφορες χώρες από όλον τον κόσμο είναι σχεδόν ομοιογενής. Οι ομάδες ίδιας δυναμικότητας σε διαφορετικές χώρες, χρειάζονται περίπου τα ίδια γκολ για να νικήσουν αντιπάλους παρεμφερούς δυναμικότητας (όχι με τις ίδιες, αλλά με τις άλλες χώρες). Έτσι με διάφορους πολύπλοκους μαθηματικούς τύπους καταλήγουν ότι η απόσταση μεταξύ των δύο ομάδων που κατεβαίνουν σε ένα γήπεδο είναι μια παγκόσμια σταθερά. Όση προσπάθεια και απόδοση χρειάζεται να καταβάλει μια καλή ομάδα στην Αγγλία για να νικήσει μια μέτρια ομάδα της ίδιας χώρας, χρειάζεται και μια καλή ομάδα στη Βραζιλία για να νικήσει μια μέτρια ομάδα της Βραζιλίας.

https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/socforce.html

Η δεύτερη έρευνα ονομάζεται «Κανονικότητες στη Διανομή των Γκολ στο Ποδόσφαιρο». Κάθισε ένας μαθηματικός από τη Βραζιλία και ένας Βρετανός φυσικός και ασχολήθηκαν με το πόσα γκολ μπαίνουν σε τέσσερα ανταγωνιστικά πρωταθλήματα (Αγγλία, Ιταλία, Ισπανία και Βραζιλία) και πως μοιράζονται τα γκολ στους παίχτες. Και εδώ χρησιμοποίησαν διάφορες φόρμουλες και αποδείξεις, όμως το κεντρικό στοιχείο ήταν ότι η κατανομή των γκολ μεταξύ επιθετικών, μέσων και αμυντικών παρέμενε σχετικά σταθερή. Προφανώς και δεν είναι και καμία είδηση ότι οι επιθετικοί σκοράρουν περισσότερο, όμως όταν σε τέσσερα πρωταθλήματα που μπαίνουν περίπου 800 γκολ το χρόνο η κατανομή των σκόρερ είναι σχεδόν όμοια, αυτό κάτι δείχνει. Κυρίως ότι το παιχνίδι παίζεται με τον ίδιο τρόπο.

Αυτές οι δύο έρευνες για παράδειγμα μπορούν να αποβούν εξαιρετικά χρήσιμες σε γυμναστές, εργοφυσιολόγους, σκάουτς και προπονητές. Η πρώτη μπορεί να βγάλει μοντέλα προπόνησης ανάλογα με τον αντίπαλο, το πότε παίζεται το επόμενο παιχνίδι, το πόση ενέργεια θα πρέπει να καταναλώσουν οι παίχτες, το αν επιτρέπεται το ροτέισον και τόσα άλλα σημαντικά. Η δεύτερη μπορεί με τη σειρά της να γίνει οδηγός μεταγραφών. Αν πχ. τα χαφ μιας ομάδας σκοράρουν κάτω από το μέσο όρο, πρέπει να αγοραστεί ένα χαφ που να έχει γκολ. Αν η κατανομή των γκολ αποκλίνει από τις σταθερές θα πρέπει να αποκτηθούν παίχτες που να δώσουν μεγαλύτερη ποικιλία στο σκοράρισμα και μέσω των ίδιων μοντέλων να βρεθούν αυτοί σε διάφορα σημεία του πλανήτη.

http://www.physicsofsoccer.com/

Γεγονός είναι ότι μέσα από αυτές τις αναλύσεις, “χαλάνε” αρκετά ρομαντικά στοιχεία του παιχνιδιού, αλλά οι περισσότεροι τοπ σύλλογοι δουλεύουν πια έτσι και δεν ήταν μόνο εκείνος ο περίεργος Αλσατός με τα μοντελάκια του. Η αλήθεια είναι ότι τη φυσική την πρωτοέβαλε στο ποδόσφαιρο ο σπουδαίος Βαλερύ Λομπανόφσκι, απόφοιτος κβαντομηχανικής ο ίδιος. Η σειρά περιέχει πολλά στοιχεία που ξεφεύγουν από τα γκολ και τη τις κατανομές, αλλά δυστυχώς είναι για φυσικομαθηματικούς.

Εμείς, εν τω μεταξύ, ας προσπαθήσουμε να καταλάβουμε πώς στο κέρατο πήγαιναν έτσι τα φάουλ του Πίρλο;.

 

Από ομότιτλο κείμενο στο el sombrero

Το απλό παιχνίδι

Κατά τη διάρκεια του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2014 στη Βραζιλία, στις ΗΠΑ έσπασαν πολλά ρεκόρ δημοτικότητας του ποδοσφαίρου. Σε σύγκριση με το τι γινόταν τα παλαιότερα χρόνια, αυτή έφτασε σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα την περίοδο εκείνου του Μουντιάλ, μιας  και κόσμος συγκεντρωνόταν όπου μπορούσε για να δει την Team USA να προχωράει και να καταφέρνει να ζορίσει μέχρι και το Βέλγιο χάρη στον Τιμ Χάουαρντ. Το θέμα είναι τι γίνεται στην ενδιάμεση τετραετία όταν ΔΕΝ έχει Παγκόσμιο Κύπελλο. Η κάψα του κόσμου (που δεν μεταφραζόταν μόνο στην κάψα των Μεξικάνων και πιθανόν των υπόλοιπων μεταναστών) μετά από εκείνο Παγκόσμιο Κύπελλο, ήταν πολύ μεγάλη με αποτέλεσμα να μαζεύονται εκατό χιλιάδες νοματαίοι για να δουν τα φιλικά που πολλές μεγάλες ευρωπαϊκές ομάδες ξεκίνησαν να δίνουν (και πλέον κάνουν σχεδόν κάθε καλοκαίρι) στις ΗΠΑ. Σιγά σιγά όμως το ενδιαφέρον φθίνει και όσο και αν υπάρχει κόσμος που ακολουθεί φανατικά τις ομάδες του MLS, το τοπικό πρωτάθλημα δεν είναι ότι καλύτερο, όσο και αν έχει βελτιωθεί, για να κρατήσει το ενδιαφέρον ψηλά.

109,318 soccer fans filled Michigan Stadium to watch Manchester United and Real Madrid
USA TODAY SPORTS / Nick Schwartz | August 2, 2014

Ο Αμερικάνος στατιστικόλογος Νέιτ Σίλβερ μέσα από το μπλογκ του FiveThirthyEight έκανε μια διαφορετική ανάλυση για το άθλημα που κατά τη διάρκεια του Μουντιάλ 2014 ήταν τρεις φορές πιο δημοφιλές από κάθε άλλη περίοδο στις ΗΠΑ, αλλά στις υπόλοιπες χώρες είναι δημοφιλές όλο το έτος. Προσπαθώντας να εξηγήσει γιατί το ποδόσφαιρο είναι τόσο δημοφιλές στις περισσότερες χώρες του κόσμου, αποφάσισε να ασχοληθεί όχι τόσο με την ομορφιά του “beautiful game”, αλλά με την απλότητά του. Βασιζόμενος και σε μια συνέντευξη του Τζόναθαν Άιβ, αρχισχεδιαστή της Apple, που μιλούσε για το πόσο σημαντική είναι η απλότητα και πόσο δύσκολο να επιτευχθεί, ο Σίλβερ θεωρεί ότι το πόσο εύκολο είναι ένα άθλημα και πόσο λιγότερο “learning curve” έχει (όρο που συναντάμε και σε πολλά ηλεκτρονικά παιχνίδια) βοηθάει στη δημοφιλία του.

Πήρε λοιπόν τους επίσημους κανονισμούς διαφόρων αθλημάτων από τις ομοσπονδίες τους και έκανε σύγκριση ανάμεσα στους κανόνες της FIFA, του ΝΒΑ, του ΜLB, του ΝFL και του NHL. Των αθλημάτων δηλαδή που είναι δημοφιλή στο Αμέρικα:  μπάσκετ, μπέιζμπολ, “ποδόσφαιρο” και χόκεϊ. Όπως φαίνεται και στο παραπάνω γράφημα, όλοι οι κανόνες του ποδοσφαίρου χωρούν σε κάτω από 22.000 λέξεις σε αντίθεση με τα άλλα αθλήματα και κυρίως το ΝFL στο οποίο πιθανότατα θα γίνεται πλήρης ανάλυση για το πόσα τάιμ-άουτ επιτρέπονται ώστε να χωρέσουν όλες οι διαφημίσεις για ψησταριές κατά τη διάρκεια του Σούπερ-Μπολ. Ο Σίλβερ σαν στατιστικολόγος προσπάθησε να βρει και μια απόδειξη για τα όσα λέει, υποστηρίζοντας ότι υπάρχει στατιστική συσχέτιση μεταξύ του παρακάτω γραφήματος και της παγκόσμιας δημοφιλίας των αθλημάτων. Το ποδόσφαιρο είναι δημοφιλές παντού, ακολουθεί το μπάσκετ, το μπέιζμπολ μόνο στις ΗΠΑ και την Ιαπωνία (αλλά  και στην Κούβα), το χόκεϊ σε ΗΠΑ, Καναδά, Ρωσία και κάπως στη Β. Ευρώπη και το NFL μόνο στις ΗΠΑ.

Ο Σίλβερ, ο οποίος βρέθηκε στο Μουντιάλ της Βραζιλίας, υποστηρίζει ότι εκτός από την ατμόσφαιρα του έκανε εντύπωση η απλότητα σε όλα. Λίγα λόγια στον αγωνιστικό χώρο, οθόνες σε λογικές διαστάσεις, απουσία ενδοεπικοινωνίας και διάφορων τυπάδων με ακουστικά και απουσία φοβερών και τρομερών ειδικών που χρειάζονται για να μας επεξηγήσουν τι έγινε μόλις τώρα και τι ισχύει. Αν και η όλη ανάλυση μοιάζει αρκετά απλοϊκή, και σίγουρα ο ίδιος ο Σίλβερ (που ξέρει πολύ καλύτερη στατιστική...) θα έχει ακούσει για το “Correlation does not imply causation“, γεγονός είναι ότι σε ένα μεγάλο ποσοστό το ποδόσφαιρο χρωστά την επιτυχία του στο ότι όταν συναντηθούν δυο τύποι, άσχετοι μεταξύ τους, θα μπορέσουν να παρακολουθήσουν και να σχολιάσουν χωρίς να έχουν ανάγκη τριών μεταπτυχιακών πάνω στο ποδόσφαιρο (έκαστος). 

Οι ίδιοι βέβαια δύο τύποι πιθανότατα θα διαφωνήσουν για το αν μια φάση ήταν πέναλτι ή όχι, παρά την απλότητα του κανονισμού!…

Από ομότιτλο κείμενο στο el sombrero

Δεν είναι απλά ένα παιχνίδι

Πάμπλο Πικάσο “Ποδοσφαιριστές στην παραλία”

“Το ποδόσφαιρο έχει προκαλέσει τουλάχιστον έναν πόλεμο και αρκετές μάχες. Συνήθως εκτός γηπέδου”. 

Αυτή η φράση ανήκει στον Μέλβιν Μπραγκ και δεν απέχει και πολύ από την πραγματικότητα. Ο Βρετανός συγγραφέας και δημοσιογράφος το 2006 κυκλοφόρησε το βιβλίο “12 Βιβλία που άλλαξαν τον κόσμο” και εκεί υπάρχει ολόκληρο κεφάλαιο για το “Βιβλίο των Κανονισμών Ποδοσφαίρου” του 1863. Η εξέλιξη του ποδοσφαίρου αλλά και η επιρροή που αυτό έχει στην Ποπ κουλτούρα και σε σοβαρά κοινωνικά και πολιτικά θέματα τα τελευταία 100 (και βάλε) χρόνια δεν μπορούν να αφήσουν ασυγκίνητο κανένα. Τι είναι το ποδόσφαιρο (εκτός από ένα όμορφο σπορ) τα έχουν πει – και γράψει – εδώ και πολλά χρόνια τεράστιες προσωπικότητες όπως ο Σάνκλι και ο Κλαφ (εντός του χώρου) αλλά και άλλοι σπουδαίοι (εκτός του χώρου) όπως ο Ιταλός σκηνοθέτης Πάολο Σορεντίνο, ο Πιερ Πάολο Παζολίνι, ο σπουδαίος ζωγράφος Πάμπλο Πικάσο (στον πίνακα του “Ποδοσφαιριστές στην παραλία” που βλέπουμε στην αρχή του κειμένου) και σπουδαίες μορφές της πολιτικής, όπως ο Νέλσον Μαντέλα. Εκεί που θέλω να καταλήξω είναι πως το ποδόσφαιρο είναι κάτι παραπάνω από ένα παιχνίδι και κρύβει – δυστυχώς – πολλά μελανά σημεία. Ας ξεχάσουμε λοιπόν την ποδοσφαιρική αφέλεια του 1860 και ας δούμε με χρονολογική σειρά τα 6 παιχνίδια που άλλαξαν το λαοφιλέστερο άθλημα.

Ο Τσάρλς Γουίλιαμ Άνκοκ και το πρώτο γκολ

Εφτά χρόνια πριν διεξαχθεί ο πρώτος ποδοσφαιρικός αγώνας ανάμεσα στην Αγγλία και τη Σκωτία το 1871, η μπάλα μπήκε για πρώτη φορά γκολ στο Μπάτερσι Παρκ του Λονδίνου. Βρισκόμαστε στο 1864 και 22 άνδρες (ανάμεσα τους και ο Τσαρλς Γουίλιαμ Άνκοκ ή ο Μέσι της εποχής) θα βρεθούν αντιμέτωποι για πρώτη φορά σε ένα ποδοσφαιρικό παιχνίδι. Υπάρχει φήμη πως είχαν αναμετρηθεί δύο ομάδες των 14 παικτών αλλά δε βρήκα να ρωτήσω κάποιον εν ζωή  αν αυτό αληθεύει. Η ομάδα των “Γραμματέων” απέναντι σε αυτή των “Προέδρων” σε μια αναμέτρηση που τα τέρματα δεν είχαν δοκάρια και δεν υπήρχε ο κανονισμός του οφ-σάιντ. Ο Άνκοκ ήταν αυτός που βοήθησε να γραφτούν οι πρώτοι κανονισμοί, σκόραρε τα δύο γκολ της ομάδας του (2-0 είχε λήξει η αναμέτρηση) και διοργάνωσε εφτά χρόνια αργότερα το παιχνίδι Αγγλία-Σκωτία. Το 1890 ο Τσαρλς Γουίλιαμ Μίλλερ θα βρεθεί με τους – νέους – κανονισμούς στη Βραζιλία. Εκεί θα διαδώσει το άθλημα στη χώρα του καφέ και θα μας χαρίσει – άθελα του – τη μαγική πλευρά του αθλήματος. Όσο κι αν δε συμπαθώ τη Σελεσάο δεν έχει υπάρξει κάτι πιο ελκυστικό απ’ το Βραζιλιάνικο κοντρόλ. Φήμη που θέλει το Μίλλερ να αλλάζει μερικούς κανονισμούς μετά από συνομιλία που είχε με ταξιτζή (γιατί πάντα και παντού υπάρχει ένας ταξιτζής που ξέρει τα πάντα) κρίνεται αναληθής σύμφωνα με το Βραζιλιάνο συγγραφέα Τζος Λάσεϊ στο βιβλίο του “Ο Θεός είναι Βραζιλιάνος”

Το Θαύμα της Βέρνης

To Μουντιάλ του 1954 στην Ελβετία ήταν κομβικής σημασίας για τους Γερμανούς. Απ’ τη μία – αν το δεις επιφανειακά – έδωσε τη δυνατότητα σε ένα άκρως περήφανο (αλλά διχασμένο τότε) έθνος να φτάσει για πρώτη φορά στην κατάκτηση του ποδοσφαιρικού πλανήτη, απ’ την άλλη όμως άλλαξε προς το καλύτερο κοινωνικά ένα ολόκληρο λαό. Οι Γερμανοί προέρχονταν από ένα πόλεμο που τους είχε βρει ηττημένους κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά. Ο απλός λαός έψαχνε για μια νέα ελπίδα. Για κάτι που θα τον κάνει – και πάλι – να κοιτάξει αφ υψηλού τον υπόλοιπο πλανήτη. Και το βρήκε στην ομάδα του Ζεπ Χέρμπεργκερ. Η Δυτική Γερμανία (έχοντας αρκετούς ερασιτέχνες ποδοσφαιριστές στο ρόστερ της) είχε γνωρίσει την ήττα απ’ την – καλύτερη ομάδα του πλανήτη – Ουγγαρία με 8-3 την πρώτη αγωνιστική αλλά κατάφερε να επικρατήσει των Ούγγρων του Πούσκας με 3-2 στον τελικό της διοργάνωσης. Το “Θαύμα της Βέρνης” έδωσε τη δυνατότητα στη Γερμανία να χτίσει το μύθο της. “Ήταν ένα είδος απελευθέρωσης για όλα εκείνα που είχαν οδηγήσει τους Γερμανούς σε κακή κατάσταση μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο” είχε γράψει ο ιστορικός Γιοακίν Φεστ και δεν είχε καθόλου άδικο. Η 4η Ιουλίου του ’54 είναι η μέρα ίδρυσης της Δημοκρατίας της Γερμανίας. Από εκείνη τη μέρα η Γερμανία άκμασε οικονομικά και έφτασε να θεωρείται η μεγάλη δύναμη των ημερών μας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Σε εκείνο το 90λέπτο γεννήθηκε η μοντέρνα Γερμανία. Όπως απεδείχθη, όχι με τόσο έντιμους τρόπους. Όπως όλοι γνωρίζουμε, κάπως έτσι συνεχίζει η κατάσταση και στις μέρες μας. Από την άλλη, 4 χρόνια αργότερα η Ουγγρική επανάσταση θα διέλυε την τεράστια Χόντβεντ, στέλνοντας τον Πούσκας και τους λοιπούς αστέρες (όπως ο Κζίμπορ και ο Κόσιτς) σε άλλες ομάδες της Ευρώπης. Και κάπως έτσι διαλύθηκε το Ουγγρικό ποδόσφαιρο.

Ποδόσφαιρο vs Άπαρχαϊντ

Όποιος θέλει να μάθει για τον άνθρωπο Μαντέλα προτείνω το βιβλίο του Τζων Κάρλιν “Γνωρίζοντας το Μαντέλα” και συνεχίζω το κείμενο μου. Στο νησί Ρόμπεν o Νέλσον Μαντέλα βρέθηκε φυλακισμένος απ’ το 1964 μέχρι και το 1982, λόγω του Άπαρχαϊντ, ως πολιτικός κρατούμενος. Το 1966 μετά από έντονες πιέσεις και αρκετά βασανιστήρια δόθηκε στους κρατουμένους η άδεια να παίξουν και αυτοί ποδόσφαιρο. Κάπως έτσι στήθηκε πρόχειρα η ποδοσφαιρική ομοσπονδία της Μακάνα από κρατουμένους που με αυτό τον τρόπο – παίζοντας ποδόσφαιρο – θα έσπαγαν τη μονοτονία της φυλακής κάθε Σάββατο. Το πρώτο παιχνίδι έγινε ανάμεσα στους Ρέιντζερς και τους Μπακς και από τότε κρατήθηκαν όλα τα στατιστικά των αγώνων. Στους Μπακς υπήρχε τότε ένας σκληροτράχηλος – στο βαθμό του αντιαθλητικού – αμυντικός με το όνομα Γιάκομπ Ζούμα. Μαζί με τον Μαντέλα πρωτοέστησαν την ποδοσφαιρική λίγκα της φυλακής, με τον Ζούμα να διορίζεται στη συνέχεια αρχιδιαιτητής του πρωταθλήματος (λογικά επειδή ήταν πολύ ατσούμπαλος ως παίκτης). Στις μέρες μας ο Ζούμα είναι ο πρόεδρος της Νοτίου Αφρικής. Μαζί με τον Νέλσον Μαντέλα είδαν το 2007 τη ΦΙΦΑ να δίνει στη Μακάνα τιμητικό βραβείο, δείχνοντας σε ολόκληρο τον κόσμο τη δύναμη που έχει το ποδόσφαιρο. Εκείνο το παιχνίδι Ρέιντζερς-Μπακς δεν ήταν ένα απλό παιχνίδι ποδοσφαίρου αλλά μια νίκη κόντρα στο Άπαρχαϊντ. Μια δυνατή γροθιά στο κατεστημένο. Μια (μικρή) ωδή στην ελευθερία. Η πρώτη κοινωνική νίκη των μαύρων απέναντι στο άδικο καθεστώς των λευκών της χώρας. Αξίζει να σημειωθεί πως το “Βιβλίο των κανονισμών του ποδοσφαίρου” ήταν ένα από τα ελάχιστα βιβλία που υπήρχαν τότε στη βιβλιοθήκη της φυλακής.

Το ματωμένο παιχνίδι των Βρυξελλών

Ήταν 29 Μαΐου του 1985 όταν βρέθηκαν αντιμέτωπες στον Τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών Ευρώπης δύο πραγματικά σπουδαίες ομάδες. Απ’ τη μια η Λίβερπουλ (και κάτοχος του τίτλου) του Νταλγκλίς και απ’ την άλλη η Γιουβέντους του Πλατινί. Περίπου μια ώρα πριν αρχίσει η αναμέτρηση του Χέιζελ οπαδοί των δύο ομάδων άρχισαν να πετούν πέτρες, μπουκάλια και ότι άλλο έβρισκαν μπροστά τους εκατέρωθεν. Οι Άγγλοι γκρέμισαν το διαχωριστικό κιγκλίδωμα και μπήκαν στην κερκίδα των Ιταλών κρατώντας μαχαίρια, καδρόνια και άλλα αυτοσχέδια όπλα. Αυτό που ακολούθησε είναι γνωστό. Απόλυτο χάος, 39 νεκροί άνθρωποι και τουλάχιστον 400 τραυματίες. Η έναρξη του αγώνα με τους νεκρούς να βρίσκονται ακόμα στην εξέδρα έκανε την αναμέτρηση ακόμα πιο τραγική. Μια αναμέτρηση που κρίθηκε με ένα ανύπαρκτο πέναλτι που έκανε γκολ ο Πλατινί. Ένας Πλατινί που το πανηγύρισε έξαλλα και αρκετά προκλητικά μπροστά στους φίλους των “κόκκινων”. Ο Γάλλος αστέρας έδειξε εκείνη τη μέρα για τι ήταν ακριβώς φτιαγμένος. Ένας άνθρωπος που μπορεί να πατήσει κυριολεκτικά και μεταφορικά επί πτωμάτων για να φτάσει ψηλά. Κάτι που και έκανε. Στις μέρες μας διοικεί το ποδόσφαιρο και βρίσκεται μπλεγμένος σε ένα σωρό βρωμιές. Από την άλλη, οι Άγγλοι είδαν τις ομάδες τους να μένουν εκτός Ευρώπης για 5 χρόνια (στα 6 η Λίβερπουλ) από τη Θάτσερ, με πολλούς χούλιγκανς να μπαίνουν φυλακή και τελικά το Αγγλικό ποδόσφαιρο να φτάνει στην κάθαρση και να θεωρείται στις μέρες μας – καθόλου άδικα – ως το κορυφαίο του πλανήτη. Ο Πλατινί πάντως συνεχίζει ως ένας χαιρέκακος, αηδιαστικός τύπος, που θυμίζει περισσότερο Έλληνα παράγοντα παρά κάποιον που αγαπήθηκε από εκατομμύρια λάτρεις του ποδοσφαίρου ως παίκτης.

Δυνάμο Ζάγκρεμπ – Ερυθρός Αστέρας σημειώσατε πόλεμος

Ο Κομμουνισμός είχε αρχίσει να καταρρέει. Το τείχος του Βερολίνου είχε πέσει. Η Ευρώπη ήταν μπροστά σε πολλές αλλαγές και η Ενωμένη Γιουγκοσλαβία είχε αρχίσει και αυτή να μπαίνει στην πιο κρίσιμη της περίοδο. Ήδη οι Κροάτες είχαν αρχίσει να φωνάζουν για ανεξαρτησία με τους εθνικιστές της χώρας να προκαλούν όπου και αν βρίσκονταν. Ποιος μπορεί να ξεχάσει το περιστατικό με τη σημαία της Κροατίας και το Βλάντε Ντίβατς λίγα δευτερόλεπτα μετά τη νίκη στον τελικό του Μουντομπάσκετ του 1990; Εκείνη η στιγμή χώρισε δύο αδερφικούς φίλους (τον Πέτροβιτς και τον Ντίβατς) και πυροδότησε κι άλλο τις σχέσεις στο αθλητικό κομμάτι των δύο λαών και όχι μόνο. Έγραψα – κι άλλο – γιατί είχε προηγηθεί το ντέρμπι στις 13 Μαΐου στο Στάδιο Μάξιμιρ του Ζάγκρεμπ. Εκεί οπαδοί των δύο ομάδων ξεκίνησαν επεισόδια – εκτός γηπέδου – που συνεχίστηκαν και εντός του αγωνιστικού χώρου. 3.000 οπαδοί του Ερυθρού Αστέρα με αρχηγό τον Σέρβο εγκληματία Ζέλικο Ραζνάτοβιτς (γνωστός και ως Αρκάν) ταξίδεψαν στο Ζάγκρεμπ με μοναδικό σκοπό να προκαλέσουν χάος και διχασμό. Αυτό και έγινε. Όταν Σέρβοι και Βόσνιοι αστυνομικοί άρχισαν να χτυπούν Κροάτες οπαδούς εντός του αγωνιστικού χώρου ο ηγέτης της Δυνάμο και παιδί θαύμα του Κροατικού ποδοσφαίρου, Ζβόνιμιρ Μπόμπαν έγραψε ιστορία (πατώντας ουσιαστικά το start στο τέλος των σχέσεων των δύο λαών). Ο νεαρός μέσος έριξε μια μεγαλοπρεπέστατη κλωτσιά σε αστυνόμο που χτυπούσε Κροάτη φίλο της Δυνάμο και αυτόματα έγινε λαϊκός ήρωας στα μάτια όλης της Κροατίας. “Ρίσκαρα τη ζωή μου, την καριέρα μου και κάθε τι καλό που θα μπορούσα να βρω  με αυτή μου την κίνηση για μια ιδέα” θα πει χρόνια αργότερα χωρίς να έχει φυσικά καθόλου άδικο. Λίγο αργότερα ξεκίνησε ο 5ετής πόλεμος που διέλυσε τη Γιουγκοσλαβία και οδήγησε στο θάνατο περισσότερους από 140.000 ανθρώπους. Έξω από το γήπεδο Μάξιμιρ υπάρχει ένα άγαλμα με Κροάτες στρατιώτες αφιερωμένο σε αυτούς που ξεκίνησαν τον πόλεμο. Η ακριβής φράση είναι η εξής “Αφιερωμένο στους οπαδούς της ομάδας. Αυτούς που ξεκίνησαν τον πόλεμο με τη Σερβία σε αυτό το γήπεδο στις 13 Μαΐου του 1990”.

Η “θυσία” της μάνας στο Ιράκ

O αρχηγός της ποδοσφαιρικής ομάδας του Ιράκ, Γιουνίς Μαχμούντ έχει μόλις σκοράρει το μοναδικό (και νικητήριο) γκολ της αναμέτρησης  στον τελικό του Ασιατικού Κυπέλλου του 2007. Αντίπαλος η Σαουδική Αραβία και το γκολ είναι κάτι παραπάνω από ένας τίτλος για ολόκληρο το Ιράκ. Είναι Ιούλιος και ένα μήνα πριν οι Αμερικανικές δυνάμεις έχουν βομβαρδίσει την πόλη της Βαγδάτης 1.700 φορές. Είναι η στιγμή που ο λαός της Βαγδάτης θα βγει στο δρόμο να πανηγυρίσει. Είναι η στιγμή που οι δρόμοι θα γεμίσουν με σημαίες του Ιράκ μετά την πτώση του Σαντάμ στις 9 Απριλίου του 2003. Είναι μια σπουδαία και άκρως περήφανη στιγμή για ένα αρκετά βασανισμένο λαό. Λίγες μέρες πριν, όταν το Ιράκ είχε επικρατήσει της Νοτίου Κορέας στα πέναλτι στον ημιτελικό, καμικάζι αυτοκτονίας είχε ανατινάξει τον εαυτό του ανάμεσα σε ανθρώπους που είχαν βγει να γιορτάσουν, στερώντας τη ζωή σε 50 από αυτούς. Ανάμεσα τους και ένα παιδί 12 ετών. Οι παίκτες του Ιράκ μόλις είχαν μάθει το περιστατικό – στα αποδυτήρια της ομάδας – είχαν αποφασίσει να αποσυρθούν απ’ τη διοργάνωση ως ένδειξη πένθους. Αυτό που τους έκανε να συνεχίσουν ήταν η δήλωση της μάνας μπροστά στο άψυχο σώμα του νεκρού γιου της. “Προσφέρω τη θυσία του γιού μου στην Εθνική ομάδα. Πρέπει να κερδίσουμε”. Μετά τη νίκη στον τελικό οι βομβαρδισμοί μειώθηκαν κατά το ήμισυ το μήνα του Αυγούστου.

Το κείμενο και οι φωτογραφίες από ανάρτηση του el sombrero 

Περί ποδοσφαίρου

29/1/2013: Supporters of Argentina’s Tigre are silhouetted as they cheer during Copa Libertadores soccer match against Venezuela’s Deportivo Anzoategui in Buenos Aires. MARCOS BRINDICCI / REUTERS

“Κάποιοι άνθρωποι πιστεύουν ότι το ποδόσφαιρο είναι ένα ζήτημα ζωής και θανάτου. Είμαι πολύ απογοητευμένος μ’ αυτήν την στάση. Μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι είναι πολύ, πολύ πιο σημαντικό απ’ αυτά”.

Οι πιο διαδεδομένες προτάσεις που εκστόμισε ποτέ ο μεγάλος Μπιλ Σάνκλι, ένας εκ των κορυφαίων προπονητών στην ιστορία του αγγλικού ποδοσφαίρου, ακούγονται τόσο υπερβολικές που ακροβατούν ακριβώς πάνω στην γραμμή που διαχωρίζει τη φιλοσοφία από τη γραφικότητα, επιτρέποντας έτσι στον καθένα – ανάλογα με τα προσωπικά του πιστεύω και την ατομική του κοσμοθεωρία – να επιλέξει σε ποια πλευρά της γραμμής τις τοποθετεί, νοητή εικόνα που μπορεί εύκολα να παραλληλιστεί με το αμφιλεγόμενο γκολ του Χαρστ στον ιστορικό τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου με τη Γερμανία.

Στην διάρκεια μιας ανθρώπινης ζωής – όσο απειροελάχιστο μέγεθος κι αν είναι αυτή σε σχέση με την γενικότερη Ζωή στο γνωστό μας ηλιακό σύστημα – συμβαίνουν τόσο σπουδαία πράγματα που το να τοποθετήσεις το ποδόσφαιρο στις πρώτες θέσεις της λίστας ηχεί κάπως περίεργα στο αυτί ακόμα και για έναν άρρωστο ποδοσφαιρόφιλο, πόσο μάλλον για κάποιον ‘εκτός χορού’ που στο όλο πανηγυράκι βλέπει είκοσι δυο μαντράχαλους να κυνηγάνε ένα τόπι.

Αν όμως παραβλέψεις αυτήν την γενικότερη κοινωνική κατακραυγή που προέρχεται κυρίως από – αυτοαποκαλούμενους – πνευματικούς ανθρώπους που αδυνατούν να εντοπίσουν στίγματα σοβαρότητας στην παθιασμένη ενασχόληση με κάτι τόσο απλό και παιδικό και επιχειρήσεις να δικαιολογήσεις μόνος σου αυτό το πάθος σου, με όσα λογικά και αντικειμενικά κριτήρια μπορείς να επιστρατεύσεις εναντίον της ίδιας σου της σκέψης, τότε και αφού ξεφλουδίσεις ολοκληρωτικά την έννοια της ζωής, περνώντας από τα ‘στρώματα’ των χρόνων, των μηνών, της ημέρας κ.ο.κ. θα φτάσεις στις Στιγμές. Η ζωή είναι ένα σύνολο Στιγμών, οι οποίες στα όρια της απλοϊκής σκέψης, μπορούν να διαχωριστούν σε στιγμές αδιάφορες, κοινότυπες, αποστειρωμένες από έντονα ανθρώπινα συναισθήματα και σε στιγμές γεμάτες συγκίνηση, που εκτοξεύουν τις αισθήσεις μακριά από την καθημερινή, ρουτινιάρικη κατάσταση της κατατονίας.

Το ποδόσφαιρο, λοιπόν, είναι μια μηχανή παραγωγής των δεύτερων. Δεν είναι η μόνη. Ούτε βγάζει μόνο τέτοιες – για να είμαστε ακριβοδίκαιοι στην πλειοψηφία των περιπτώσεων στο τέλος της παραγωγικής του διαδικασίας βρίσκεις στιγμές απ’ τις άλλες, τις ανούσιες, όπως για παράδειγμα την εικόνα μιας μπάλας να ταλαιπωρείται σ’ ένα λασπωμένο γήπεδο από παίκτες ατάλαντους (Μην προσπαθήσεις να χλευάσεις το παιχνίδι προσθέτοντας στην κουβέντα την ποδοσφαιρική βια. Θα είναι σαν να μειώνεις την ιδέα του έρωτα επειδή κάποια μέλη του ανθρώπινου είδους που δεν εξελίχθηκαν από τον Χόμο Σάπιενς ‘στο όνομα της’ πλακώνουν στο ξύλο τις ερωμένες τους.) – αλλά αυτό είναι γενικότερο φαινόμενο της ζωής, που στοχαστικά έχει ήδη μεταφερθεί με την λαϊκή σοφία «τα όμορφα πράγματα κρατάνε λίγο/σπανίζουν». Αλλά εξάγει και τέτοιες.

Και οι στιγμές αυτές προκαλούν συγκινήσεις. Και οι συγκινήσεις, ευχάριστες ή δυσάρεστες, είναι αυτές που κάνουν την διαφορά στο τέλος, αυτές που ουσιαστικά χορεύουν γεμάτες ζωή πάνω-κάτω στο καρδιογράφημα του κάθε ανθρώπου, χαλώντας την μονοτονία της ευθείας γραμμής. Η ύπαρξη τους, χάρη στο ποδόσφαιρο, είναι μια αντικειμενική αλήθεια. Η αποδοχή τους, η μετατροπή τους σε ατομικό ερέθισμα και η επίδραση τους στην μετέπειτα πορεία του καθενός είναι μια υποκειμενική κατάσταση, ένα προσωπικό θέμα το οποίο αδυνατείς να αγγίξεις απ’ έξω και το οποίο απλά αποδέχεσαι ακόμα κι αν δεν το έχεις νιώσει, μαζί με την θεωρία της πολυπλοκότητας και πολυποικιλίας της Ζωής.

Ο 85χρονος Σουηδός Soren Gellerstedt, που τον Ιούνιο του 2004 εγκλωβίστηκε μέσα στο αυτοκίνητο του, μετά από ατύχημα σ’ έναν επαρχιακό δρόμο, στη μέση του πουθενά, μπορεί να το διαβεβαιώσει. Τέσσερις ημέρες μετά την εξαφάνιση του, εντοπίστηκε από ομάδα διάσωσης. Μετά τον απεγκλωβισμό του και σε ερώτηση για το πως κατάφερε να επιβιώσει τόσες μέρες ακίνητος, χωρίς τροφή και με λίγες σταγόνες βροχής για νερό, ο ταλαιπωρημένος παππούς εξιστορώντας για πολλοστή φορά υποστήριξε ότι άντλησε δύναμη και έπαιρνε κουράγιο ακούγοντας στο ραδιόφωνο την εθνική Σουηδίας να θριαμβεύει απέναντι στη Βουλγαρία (5-0)! Ο Ιταλός συγγραφέας του ‘Γόμορρα’ Ρομπέρτο Σαβιάνο συμφωνεί, τοποθετώντας στην προσωπική του λίστα με τους 10 λόγους για τους οποίους αξίζει να ζεις, την στιγμή εκείνη που ο Μαραντόνα ‘χόρευε’ μια ολόκληρη αντίπαλη ομάδα μπροστά στα διεσταλμένα μάτια εκατομμυρίων ανθρώπων, διψασμένων για ομορφιά και συγκινήσεις.

Στις 5 Αυγούστου του 2010, 33 μεταλλωρύχοι εγκλωβίστηκαν σ’ ένα υπόγειο καταφύγιο στην Χιλή σε βάθος 700 μέτρων! Έναν ολόκληρο μήνα αργότερα, έχοντας ανακτήσει επικοινωνία με τον ‘πάνω κόσμο’, οι δικοί τους άνθρωποι καθώς και οι υπεύθυνοι απεγκλωβισμού τους, επιστράτευσαν για άλλη μια φορά το ποδόσφαιρο, σε μια προσπάθεια να απασχολήσουν τους παγιδευμένους εργάτες, καθώς ελλόχευε ο κίνδυνος να έπεφταν σε κατάθλιψη μέχρι να άνοιγε μια διέξοδος από την οποία θα ανέβαιναν στην επιφάνεια!

• Friends and relatives keeping up an emotional vigil outside the mine sent personal messages to the miners to lift their spirits: “We’d love to send you a football, but it won’t fit in the drill hole” from Carolina to her father Franklin Lobos.
• Current Chile coach Marcelo Bielsa has sent a signed national team shirt to one of the miners trapped underground in the Copiapo area of the country, where 33 workers have been unable to leave since August 5th. Franklin Lobos was an ex-professional footballer, and played alongside Chile legend Ivan Zamorano at local club Cobresal. His daughter today revealed that ‘El Loco’ sent her the shirt signed by Roja stars Matias Fernandez, Claudio Bravo, Jorge Valdivia and Carlos Carmona, which she will shortly resend to her father. “My dad is going to be happy that Bielsa has sent him the shirt. He has a lot of respect for him as a trainer and for all he has done for the Seleccion,” Carolina Lobos commented to AFP.

 

•  The rescue group is also studying the possibility of establishing telephone communications between the miners and their families. But still it will take three or four months to rescue them. Now the miners need to keep their spirits up, need mental strength, peace of mind and encouragement to let them alive there. And so some relatives of miners are interested to send some great football matches videos of Pele, Maradona and Ronaldinho as they are huge football fans. The miners will watch those great videos through miniature projectors.
• President Pinera said the cable would also allow the men to watch a live broadcast of a friendly soccer match between Chile and Ukraine next week. “On Tuesday, they will be able to see the match between Chile and Ukraine, as the same time as all Chileans,” he said.

Μικρές συγκινήσεις που για κάποιους μπορεί να είναι πολύ πιο καθοριστικές απ’ όσο μπορείς να διανοηθείς. Άλλωστε ακόμα και μακριά απ’ τα δυσθεώρητα επίπεδα της Ζωής και του Θανάτου της ατάκας του Σάνκλι, εκεί στις μικρές, σύντομες στιγμές γεμάτες συγκινήσεις κρύβεται η αλήθεια που κατέγραψε ο μεγάλος Χαλίλ Γκιμπράν και η οποία βρίσκει απόλυτη εφαρμογή (σχεδόν) κάθε φορά που η μαγική λεξούλα “γκολ” εκτοξεύεται οργασμικά από ένα ανοιχτό στόμα, κάπου στον κόσμο:

«..γιατί στις δροσοστάλες των μικρών πραγμάτων, η καρδιά βρίσκει την καινούρια αυγή της και ξανανιώνει..»

Τα αρχικά κείμενα, η πρώτη και η φωτογραφία των μεταλλωρύχων, από κείμενα του sombrero Νο1 και sombrero No2
Οι υπόλοιπες εικόνες αντλήθηκαν από το Mr Football - www.mrfootball.net 

Περί του πολέμου (ΚΑΙ του ποδοσφαίρου)

 “Ο επιτιθέμενος δεν έχει παρά το πλεονέκτημα της αιφνιδιαστικής επίθεσης του συνόλου από το σύνολο, ενώ ο αμυνόμενος μπορεί να αιφνιδιάσει ανά πάσα στιγμή, σ’ όλη τη διάρκεια της συμπλοκής, με τη δύναμη και τη μορφή που δίνει στις επιθέσεις του. Ο επιτιθέμενος έχει περισσότερες ευκολίες από τον αμυνόμενο να κυκλώσει και ν’ αποκόψει το σύνολο, γιατί αυτός βρίσκεται σε μια σταθερή θέση, ενώ ο πρώτος βρίσκεται σε κίνηση σε σχέση μ’ αυτή τη θέση. Αλλ’ αυτή η περιελικτική κίνηση δεν μπορεί να εφαρμοστεί παρά στο σύνολο, γιατί, κατά τη διάρκεια της συμπλοκής και για χωριστά τμήματα, μια επίθεση από πολλές πλευρές είναι ευκολότερη για τον αμυνόμενο παρά για τον επιτιθέμενο, επειδή, όπως είπαμε, ο αμυνόμενος βρίσκεται σε καλύτερη θέση να αιφνιδιάσει με τη δύναμη και τη μορφή των επιθέσεών του.”

Πηγή της εικόνας: https://www.warhistoryonline.com

Τα λόγια που μόλις διαβάσατε δεν ανήκουν σε κάποιο μετρ της προπονητικής του υπέροχου αθλήματος που λέγεται ποδόσφαιρο αλλά στον Καρλ Φον Κλαούζεβιτς. Ο εν λόγω κύριος ήταν Πρώσος στρατιωτικός και θεωρείται -ακόμα και στις μέρες μας- διάνοια σε θέματα τακτικής, στρατηγικής, ανάλυσης και θεωρίας του πολέμου. Του κανονικού όμως και όχι αυτού που λαμβάνει χώρα μέσα στις τέσσερις γραμμές ενός ποδοσφαιρικού γηπέδου. Οι τακτικές του βέβαια -με λίγη φαντασία- θα μπορούσαν να μεταφερθούν και στο ποδόσφαιρο μιας και υπήρχαν, υπάρχουν και θα υπάρχουν προπονητές που βλέπουν το γήπεδο ως πεδίο μαχών και τους ποδοσφαιριστές τους ως καμικάζι αυτοκτονίας για το καλό -πάντα- του συνόλου (όπως έγραφε και ο Κλαούζεβιτς στο έργο του “Περί του πολέμου” κάπου ανάμεσα στο 1827 και 1830). Ακόμη και στο σύγχρονο ποδόσφαιρο, υπάρχουν  προπονητές που πλησιάζουν τον χαρακτήρα του στρατιωτικού. Που “φτιάχνουν” ομάδες ικανές να αποκλείσουν καλύτερους αντιπάλους, χωρίς να διαθέτουν ούτε το μισό του ταλέντου τους! 

Πηγή της εικόνας: https://www.fourfourtwo.com/

Αυτό το πετυχαίνουν με παίκτες που διαθέτουν άπλετο πάθος, τρομακτικά τρεξίματα  και που μπορούν να λειτουργήσουν άψογα τακτικά όπως οι στρατιώτες που είχε στη διάθεση του ο Κλαούζεβιτς. Μεγάλη αρετή τους, το μέτρο και ο ρεαλισμός στο διάβασμα του παιχνιδιού του αντιπάλου, γνωρίζοντας πως δεν είναι καλύτεροι ατομικά. Δεν θα πιέσουν για να κερδίσουν τη μπάλα παρά μόνο όταν θα υπάρχει μεγαλύτερο ποσοστό επιτυχίας από αποτυχίας (κάτι που όταν μια ομάδα είναι ικανή να το γνωρίζει κερδίζει πολλά περισσότερα από μία κατοχή) και όταν θα το καταφέρουν, η μεταφορά του παιχνιδιού θα γίνει γρήγορα προς το επιθετικό τρίτο του γηπέδου μιας και έτσι -πρώτον- αποφεύγει να έχει τη μπάλα στο δικό της αμυντικό κομμάτι και αν αυτή χαθεί δεν υπάρχει περίπτωση να βρεθεί αποδιοργανωμένη η αμυντική της διάταξη και λειτουργία. Όπως είναι εύκολο να αντιληφθεί ο οποιοσδήποτε, το σημαντικότερο δεν είναι η επίτευξη του τέρματος αλλά η διαφύλαξη της άμυνας. Όπως έγραψε και ο Φον Κλαούζεβιτς στο βιβλίο του 

“Η έννοια του πολέμου δεν φαίνεται καθαρά με την επίθεση, γιατί αυτή δεν έχει τόσο σαν απόλυτο αντικειμενικό στόχο τη μάχη, όσο την απόκτηση κάποιου πράγματος. Αυτή η έννοια φαίνεται πρώτα στην άμυνα, γιατί αυτή έχει σαν έμμεσο αντικειμενικό στόχο, τη μάχη, μια που ετοιμασία και μάχη δεν είναι προφανώς παρά ένα και το αυτό”. 

Πηγή της εικόνας: https://www.wlv.ac.uk/

Ειδικότερα στο ποδόσφαιρο, ελάχιστες άμυνες μπορούν να τα βάλουν με ομάδες που φαντάζουν ανίκητες, επειδή εκτός της άψογης τακτικής προσήλωσης, διαθέτουν παράλληλα ΚΑΙ εξαιρετικά επιθετικά όπλα, ενώ έχουν ΚΑΙ το σημαντικότερο στοιχείο ώστε να κερδίσουν οποιαδήποτε άμυνα -όσο κι αν είναι τέλεια στημένη και λειτουργεί άψογα. Το απρόβλεπτο! Όπως γράφει ο Κλαούζεβιτς στο κεφάλαιο για το κορυφαίο σημείο της επίθεσης: 

“Όλα εξαρτώνται από μια λεπτή ενστικτώδη κρίση, που αναγνωρίζει διαισθητικά το κορυφαίο σημείο. Πέφτουμε εδώ σε μια φαινομενική αντίφαση. Μιας και η άμυνα είναι δυνατότερη απ΄ την επίθεση.” 

Πηγή της εικόνας: https://youtu.be/FmskkgnQ7Mw

Κλείνοντας -και αφού το ρίξαμε στο διάβασμα- θα σας αφήσω με μερικά λόγια του Τζώρτζ Όργουελ απ’ το αριστούργημά του “Πεθαίνοντας στην Καταλονία”, 

“Τίποτ’ άλλο δεν έχει σημασία προς το παρόν απ’ το να κερδίσουμε τον πόλεμο. Χωρίς νίκη στον πόλεμο όλα τ’ άλλα είναι χωρίς νόημα. Γι’ αυτό το λόγο δεν είναι η κατάλληλη στιγμή να μιλάμε…”. 

Το αρχικό κείμενο, η πηγή, από κείμενο του el sombrero